مهندسی دانش چیست؟ مهندس دانش کیست؟

فهرست مطالب

مهندسی دانش، علم تازه‌ای نیست؛ حتی از مدیریت دانش نیز قدیمی‌تر است – شاید عقب‌تر از دهه 1960 میلادی!. همان‌طور که از نامش پیداست، خیلی خیلی از مدیریت دانش استانداردتر و شسته رفته‌تر است: چون نگاهی مهندسی شده به مفهوم دانش دارد. اما این مفهوم، از زمانی که زیر سایه مدیریت دانش قرار گرفت، تعابیر مختلفی از آن مطرح شد. در ایران، از آن جا که این مفهوم به صورت عام و فراگیر حتی در سطح خواص و دانشگاه‌ها به سطح بلوغ نرسیده و مدیریت دانش مانند موج جدیدی آن را در نوردید، تعابیر کاملا اشتباهی از آن انتشار یافته است. این نوشته با بررسی چند بعد از مهندسی دانش و نقش آن، به دنبال ایجاد ذهنیتی است که مدیریت دانش را کمّی‌تر، تمیزتر، مهندسی‌شده‌تر و مستقل از قیل و قال‌های مرسوم ببینید.

مهندسی دانش چیست؟

جهان و پدیده‌های آن را به شکل‌های متفاوتی می‌توان دید. قسمتی از این تفاوت به خاطر تفاوت دیدگاه‌های افراد است. به خاطر متنوع بودن سوابق ذهنی، آموخته‌ها و روش تحلیل پدیده‌ها. بخش دیگری از این تفاوت ناشی از زمینه یا همان کانتکست است. چرا که پدیده‌ها خصوصا دانش به شدت به زمینه و شرایط محیطی آن وابسته است. آنتالوژی یا هستی شناسی، سعی می‌کند پدیده‌ها و زمینه‌های مرتبط با آن‌ها را تا حد امکان توصیف کند. مهندسی کردن دانش به ما کمک می‌کند درک و شناخت استاندارد و مشترکی از پدیده‌ها و دانش مرتبط با آن‌ها پیدا کنیم.

مهندسی دانش چیست؟

دانش مهندسی شده یا خروجی‌های تولید شده بر اساس آن برای انسان‌ها راحت‌تر قابل مراجعه و استفاده است. از سوی دیگر بهره‌وری به کارگیری دانش را به خوبی بالا می برد. دانش مهندسی نشده (که به سختی می توان نام دانش بر آن گذاشت) زمان زیادی برای درک شدن، مرور و مطالعه و پالایش نیاز دارد؛ اما مهندسی دانش این نقایص را برطرف می‌کند. از طرفی دانش مهندسی شده برای سیستم‌ها و ماشین‌ها نیز قابل استنتاج و استفاده است. این پتانسیل، امکان ایجاد سیستم‌های اتوماتیک دانش را فراهم می‌کند که می‌تواند به بهره‌وری و استفاده بهینه از دانش کمک شایانی کند.

مدل‌سازی دانش چیست؟

یکی از گام‌های مهم در مهندسی دانش، مدل سازی دانش است. مدل سازی یعنی تبدیل آن چه در قالب ذهنی افراد وجود دارد به الگوهای استاندارد. یعنی خارج کردن دانش از حالت بدون ساختار و محاوره‌ای. زمانی که دانش از ذهن خبره استخراج می شود (برونی‌سازی) باید در قالب‌هایی قرار گیرد که امکان هضم و درونی‌سازی بهتر فراهم شود. تصویر زیر جایگاه مدل سازی دانش را به خوبی نمایش می‌دهد.

مدل‌سازی دانش

یکی از مهمترین مهارت‌ها در این نقش تعیین آن است که یک بدنه بزرگ دانش درباره یک موضوع کلان چگونه به موضوعات کوچک‌تر و از ابعاد مختلف برش بخورد و تجزیه شود. این امر تا حد بسیار زیادی به هدف استفاده از دانش و مساله‌ای که قرار است حل کند بستگی دارد.

مهندس دانش کیست؟

با این توضیحات که ارائه کردیم، تکلیف مهندس دانش مشخص است. این عنوان مربوط به نقش یا فردی است که تبحر کافی در تحلیل و مدل‌سازی دانش و تولید دانش مهندسی‌شده را داشته باشد. او باید با توجه به نیازها، شرایط و الزامات سازمان، مساله مورد نظر را حل کند. تخصص و تلاش این مهندس کمک می‌کند کاربران نهایی سیستم‌های دانش‌محور، کار به مراتب ساده‌تری داشته باشند.

مهندس دانش کیست؟

وقتی می‌گوییم سیستم‌های دانش‌محور منظور هر گونه سیستمی است که با دانش سر و کار دارد نه لزوما پایگاه دانش یا سیستم نرم‌افزاری مدیریت دانش سازمانی. به این ترتیب مانند آن چه از مهندسین نرم‌افزار در معماری، تولید و توسعه سیستم‌های نرم‌افزاری توقع داریم، از مهندس دانش توقع می‌رود معماری صحیحی برای دانش سازمانی در سطوح کلان و اجرایی سازمان ایجاد کند. در نهایت خوب است بدانید تصمیم‌گیری در مورد اینکه چه بخش هایی از مسائل سازمان نیاز به مهندسی دانش دارد بر عهده مدیر دانش است.

اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در email

4 پاسخ

  1. عرض سلام

    من مدیر سیستم ها و روشها در یکی از شرکتهای فعال در حوزه نفت و گاز هستم. ما در حال برنامه ریزی اجرای مدیریت دانش در سازمان هستیم و به شخصه از نوشته های شما بسیار استفاده کرده ام. انشالله به زودی برای مشاوره با شما تماس خواهم گرفت.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

سیزده + 16 =